Να γιατί χρειάζεται ένα θαύμα για να επιτευχθεί ο στόχος εσόδων από ιδιωτικοποιήσεις

Την ίδια στιγμή που η Ελλάδα πιέζεται να πωλήσει περιουσιακά στοιχεία και το μνημόνιο έχει θέσει φιλόδοξους στόχους εσόδων, το 2011 ήταν χειρότερη χρονιά της τελευταίας 20ετίας από πλευράς ιδιωτικοποιήσεων για την Ευρώπη, ενώ το ίδιο δύσκολο θα είναι και το 2012. Tα στοιχεία του «Βαρομέτρου Ιδιωτικοποιήσεων» (Privatisation Barometer) που εκπόνησε η εταιρεία συμβούλων KPMG και το ιταλικό ινστιτούτο Fondazione Eni Enrico Mattei (FEEM), αποδεικνύουν πως οι στόχοι που θέτει το μνημόνιο για ιδιωτικοποιήσεις στην Ελλάδα δεν είναι απλώς μη ρεαλιστικοί, είναι ουτοπικοί, καθώς οι χρηματιστηριακές αγορές δε μπορούν να στηρίξουν το γιγάντιο ελληνικό πρόγραμμα.

Σύμφωνα με το πρώτο μνημόνιο η χώρα καλούνταν να αντλήσει 50 δισ. ευρώ μέχρι το 2015 από ιδιωτικοποιήσεις, στόχος που στο δεύτερο μνημόνιο περιορίστηκε στα 19 δισ. ευρώ μέχρι το 2015 από πώληση κρατικών περιουσιακών στοιχείων. Σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ενωση το 2011 αντλήθηκαν μόλις 19,5 δισ. ευρώ από ιδιωτικοποιήσεις, ποσό που ήταν το χαμηλότερο από το 1993! Το ενδιαφέρον είναι πως η Ελλάδα εξακολουθεί να εγκαλείται από εκπροσώπους των δανειστών για τις καθυστερήσεις στο πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων όταν είναι πλέον εμφανές πως ακόμα και ελκυστικότατα περιουσιακά στοιχεία μένουν στα αζήτητα λόγω του δυσμενούς διεθνούς κλίματος. Οι συντάκτες της μελέτης επισημαίνουν πως η κατάσταση θα είναι εξίσου δύσκολη και το 2012 καθώς η σοβαρή οικονομική κρίση που πλήττει τον Ευρωπαϊκό Νότο συντηρεί την αναταραχή στα διεθνή χρηματιστήρια και απομακρύνει τους επενδυτές από αγορές που θεωρούνται απλησίαστες λόγω υψηλού ρίσκου.

Τα έσοδα των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων από ιδιωτικοποιήσεις το 2011 δε θυμίζουν σε τίποτα τις εποχές της χρηματιστηριακής παραφροσύνης. Την περίοδο 1998 – 2000 είχαν αντληθεί περί τα 211 δισ. ευρώ από πωλήσεις κρατικών περιουσιακών στοιχείων. Τα μεγέθη υποχώρησαν στα επίπεδα των 41 – 68 δισ. ετησίως την περίοδο 2004 – 2008 για να βουτήξουν στα 19,5 δισ. ευρώ το 2011. Ακόμα πιο δυσάρεστο είναι το συμπέρασμα της μελέτης σύμφωνα με το οποίο οι ιδιωτικοποιήσεις στην Ευρωπαϊκή Ενωση αντιπροσωπεύουν ολοένα και μικρότερο τμήμα της παγκόσμιας αγοράς. Το 2008, για παράδειγμα, οι πωλήσεις περιουσιακών στοιχείων στην Ε.Ε. είχαν φτάσει να αποτελούν το 68% των εσόδων από ιδιωτικοποιήσεις διεθνώς. Πέρυσι, εξαιτίας της μαζικής φυγής των επενδυτών, οι αποκρατικοποιήσεις στην Ε.Ε. ήταν μόλις το 27,9% της παγκόσμιας αγοράς. Οι ειδικοί επισημαίνουν πως οι επενδυτές στρέφονται προς άλλες αγορές οι οποίες προσφέρουν μικρότερο κίνδυνο και μεγαλύτερα κέρδη από την σπαρασσόμενη Γηραιά Ηπειρο.

Εκτός από το (αναμενόμενο, για όσους παρακολουθούν την αγορά) ελληνικό ναυάγιο, με τα έσοδα του ελληνικού προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων να περιορίζονται σε επίπεδα κοντά στο 1,3 δισ. ευρώ (το ένα δισ. προέρχεται από τον ΟΠΑΠ…), στην Ευρώπη καταγράφηκαν τους τελευταίους και πολλές ακυρώσεις σχεδίων πώλησης κρατικών εταιρειών. Στην Ισπανία, για παράδειγμα, η προηγούμενη κυβέρνηση είχε ανακοινώσει την πώληση του 30% της κρατικής λοταρίας (του αντίστοιχου ΟΠΑΠ) Sociedad Estatal de Loterias y Apuestas del Estado, αλλά και την παραχώρησης των αεροδρομίων της Μαδρίτης (Barajas) και της Βαρκελώνης (El Prat). Μέσω των συγκεκριμένων πωλήσεων σχεδίαζε να αντλήσει περί τα 12 δισ. ευρώ, αλλά οι εκλογές και το εξαιρετικά αρνητικό κλίμα στις αγορές οδήγησαν στην ακύρωση του σχεδίου.

Αρκετές ακυρώσεις ιδιωτικοποιήσεων υπήρξαν τους τελευταίους μήνες και εκτός Ε.Ε. με κορυφαία την απόφαση της ρωσικής κυβέρνησης, προ εβδομάδων, να μεταθέσει για το 2014 την πώληση ποσοστού του ενεργειακού κολοσσού Rosneft (είναι ένας από τους υποψηφίους για τη ΔΕΠΑ) που είχε προγραμματιστεί για φέτος. Νωρίτερα, η Ρωσία είχε ακυρώσει την πώληση ποσοστού 6,9% στην τράπεζα Sberbank, που θα ήταν μία από τις μεγαλύτερες ιδιωτικοποιήσεις στη Ρωσία γιατί είχε τεθεί ως στόχο η άντληση 4,3 δισ. ευρώ. Την ίδια τύχη είχε και η προσπάθεια εισαγωγής στο χρηματιστήριο του Λονδίνου των μετοχών της Russian Helicopters από την κρατική ρωσική εταιρεία συμμετοχών Oboronprom.

Το πρώτο εξάμηνο του 2012 ήταν εξίσου απογοητευτικό με την προηγούμενη χρονιά από πλευράς ιδιωτικοποιήσεων διεθνώς, γεγονός που έχουν επισημάνει και οι σύμβουλοι του Ταμείου Ιδιωτικοποιήσεων (ΤΑΙΠΕΔ) στην Αθήνα. Η κυβέρνηση διαπίστωσε λίγες εβδομάδες μετά την ανάληψη της εξουσίας πως οι φιλόδοξοι στόχοι για πώληση περιουσιακών στοιχείων είναι αδύνατο να επιτευχθούν. Ο απερχόμενος διευθύνων σύμβουλος του ΤΑΙΠΕΔ Κ. Μητρόπουλος, στην επιστολή παραίτησης που είχε υποβάλλει στον υπουργό Οικονομικών Γ. Στουρνάρα, είχε περιορίσει τον στόχο εσόδων του 2012 σε μόλις 300.000.000, με αποτέλεσμα να προκληθούν αντιδράσεις εντός κυβέρνησης. Το εξαιρετικά αρνητικό κλίμα στην Ευρώπη δείχνει πως ο κ. Μητρόπουλος μάλλον θα επιβεβαιωθεί, μολονότι υπάρχει κινητοποίηση κυβερνητικών στελεχών για επιτάχυνση του προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων.

Στις επιτυχίες του πρώτου εξαμήνου του 2012 καταγράφεται η πώληση του 40% της πορτογαλικής Redes Energeticas Nationais (REN) στην State Grid Corporation of China έναντι 592.00.000 ευρώ. Η REN διαχειρίζεται τα δίκτυα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου της Πορτογαλίας και είναι η δεύτερη συναλλαγή των Πορτογάλων με Κινέζους. Λίγες εβδομάδες νωρίτερα είχαν πωλήσει ποσοστό της EDP (η αντίστοιχη ΔΕΗ) στην Three Gorges Corporation έναντι 2,7 δισ. ευρώ. Οι ίδιοι Κινέζοι φέρονται να έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον και για το ελληνικό δίκτυο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Προς το παρόν, μία από τις διακηρυγμένες θέσεις της ελληνικής κυβέρνησης είναι πως δεν πρόκειται να πωληθούν δίκτυα κοινής ωφέλειας. Ομως, ούτε οι Πορτογάλοι πώληση πλειοψηφικό ποσοστό, αλλά μόνο το 40% αντλώντας σημαντικά έσοδα και διατηρώντας τον έλεγχο…

Η μεγαλύτερη ιδιωτικοποίηση του 2012 πραγματοποιήθηκε, όμως, στη Λατινική Αμερική. Τον Φεβρουάριο, η κυβέρνηση της Βραζιλίας συμφώνησε να παραχωρήσει για 30 χρόνια την εκμετάλλευση των τριών σημαντικότερων αεροδρομίων της χώρας έναντι 11 δισ. ευρώ. Οι Βραζιλιάνοι άντλησαν πολύ περισσότερα χρήματα απ’ ότι υπολόγιζαν αρχικά, κυρίως από πατριώτες τους… Συνταξιοδοτικά ταμεία και κρατικές επιχειρήσεις πλήρωσαν 6,84 δισ. ευρώ (πέντε φορές περισσότερα από την ελάχιστη προσφορά που απαιτούσε η προκήρυξη!) για το Guaralhas International Airport του Σάο Πάολο. Στις μεγάλες συμφωνίες του 2012 εντάσσεται και η πώληση του 5% στην Oil and Natural Gas Company (ONGC) της Ινδίας.

Οι αναλυτές της KPMG επισημαίνουν στη μελέτη πως οι επενδυτές προσδοκούν στο ελληνικό πρόγραμμα των 19 δισ. ευρώ (στην περίπτωση που ξεκαθαρίσει το τοπίο για την τύχη της χώρας),αλλά και σε αντίστοιχα μεγάλα προγράμματα ανά τον κόσμο. Για παράδειγμα, η νέα κυβέρνηση του Βλαντιμιρ Πούτιν δήλωσε πρόσφατα πως διατηρεί την πρόβλεψη για πώληση κρατικών περιουσιακών στοιχείων ύψους 25 δισ. ευρώ μέχρι το 2016. Αξιόλογα προγράμματα ιδιωτικοποιήσεων έχουν και πολλές ευρωπαϊκές χώρες όπως η Πολωνία, η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Ρουμανία, αλλά και η Ουκρανία. Για να προχωρήσουν ή για να «αναστηθούν» παλαιότερα σχέδια θα χρειαστεί η βελτίωση του κλίματος στα διεθνή χρηματιστήρια. Οσοι παρακολουθούν τα ευρωπαϊκά σχέδια και τις πιέσεις της τρόικας για άμεσο ξεκαθάρισμα στην κρατική περιουσία, θεωρούν πως δύσκολα θα τηρηθούν τα σημερινά χρονοδιαγράμματα.

Το συγκριτικό πλεονέκτημα της Ελλάδας είναι πως διαθέτει τεράστιο αριθμό κρατικών ακινήτων, τα οποία υπό προϋποθέσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τουριστικές αναπτύξεις. Διαθέτει, επιπλέον, κρατικές εταιρείες με μονοπωλιακή θέση σε συγκεκριμένες αγορές που θεωρούνται ελκυστικές για τους ξένους επενδυτές ακόμα και στο σημερινό κλίμα αμφισβήτησης της παραμονής μας στο ευρώ. Οσο θα βελτιώνεται η θέση της χώρας, τόσο θα αυξάνεται και το τίμημα που θα προσφέρουν οι επενδυτές.

Οι ιδιωτικοποιήσεις σε 14 χώρες της Ε.Ε. την περίοδο 2001 – 2009 (σε δισ. ευρώ)
Χώρα Αριθμός Ιδιωτικοποιήσεων Σύνολο Εσόδων
Αυστρία 8 2,92
Βέλγιο 4 0,92
Δανία 5 0,34
Φινλανδία 8 1,49
Γαλλία 12 1,59
Γερμανία 23 11,89
Ελλάδα 3 0,46
Ουγγαρία 14 3,09
Ιταλία 17 7,96
Ολλανδία 7 1,1
Πορτογαλία 2 0,04
Ισπανία 4 0,36
Σουηδία 17 10,49
Βρετανία 12 6,31
Σύνολο 136 49,02
Πηγή: Privatisation Barometer, 2012

 Δημοσιεύθηκε το περασμένο φθινόπωρο στην «κυριακάτικη δημοκρατία»

Advertisements
This entry was posted in Επενδύσεις, Ιδιωτικοποιήσεις and tagged . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s