Πετρέλαιο και ευημερία: Μια όχι και τόσο στενή σχέση

Τη μισή αλήθεια για τα οφέλη της Ελλάδας από την εκμετάλλευση των πιθανών κοιτασμάτων φυσικού αερίου ή πετρελαίου αναφέρουν όσοι ασχολούνται εσχάτως με τους υδρογονάνθρακες, με αφορμή την περίφημη «απόρρητη έκθεση» τριών επιστημόνων για τα κοιτάσματα νότια της Κρήτης. Οπως επισημαίνουν στελέχη που παρακολουθούν τη διεθνή αγορά πρώτων υλών, ο πλούτος από πιθανή εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων δεν θα μετατρέψει αυτόματα σε παράδεισο την Ελλάδα, ενώ μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω υποβάθμιση της ποιότητας ζωής των πολιτών και σε νέα υποχώρηση της θέσης μας στο διεθνή οικονομικό ανταγωνισμό.

Οσοι σπεύδουν να δηλώσουν «πλούσιοι» επειδή κατά τους κ.κ. Αντ. Φώσκολο, Ηλία Κονοφάγο και Ν. Λυγερό (που έστειλαν την έκθεσή τους στον πρωθυπουργό Αντ. Σαμαρά) τα επόμενα 25 χρόνια η Ελλάδα μπορεί να έχει έσοδα μέχρι και 600 δισ. ευρώ από το φυσικό αέριο, ας υπολογίσουν πως για την ίδια περίοδο οι πρωτογενείς δαπάνες της χώρας (για πληρωμή συντάξεων, λειτουργία νοσοκομείων, σχολείων, κλπ, με βάση τον προϋπολογισμό του 2013) θα ανέρχονται σε επίπεδα άνω του 1,5 τρισ. ευρώ, χωρίς να υπολογίζεται το τεράστιο δημόσιο χρέος.

Ο φυσικός πλούτος υπολογίζεται σε επίπεδα περί το 6% του συνολικού υλικού και άυλου (ανθρώπινο και κοινωνικό κεφάλαιο) πλούτου του πλανήτη και οι χώρες που ευημερούν είναι αυτές που παράγουν καινοτόμα προϊόντα, διαθέτουν υψηλής εξειδίκευσης ανθρώπινο δυναμικό και πολιτικό σύστημα που λογοδοτεί (κατά το δυνατό) στους πολίτες.

Δεν είναι τυχαίο ότι στον κατάλογο με τους 20 μεγαλύτερους παραγωγούς πετρελαίου διεθνώς περιλαμβάνονται και δέκα από τους φτωχότερες χώρες του κόσμου (βλέπε πίνακα). Ποιοι κατάφεραν να μετατρέψουν τον ορυκτό τους πλούτο σε ευημερία για τους πολίτες; Ελάχιστες χώρες, και κυρίως χώρες με δημοκρατικό πολίτευμα και σχέδιο για μεταφορά του πλούτου στην επόμενες γενιές και όχι για αποπληρωμή χρεών ή κομματικών στρατών.

Το παράδειγμα της Νορβηγίας

Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα είναι η Νορβηγία στα χωρικά ύδατα της οποίας εντοπίστηκε πετρέλαιο στα μέσα της δεκαετίας του ’60 και κατέστη πετρελαιοπαραγωγός χώρα το 1973. Το 1990 δημιουργήθηκε το Νορβηγικό Ταμείο Πετρελαίου (σήμερα Κυβερνητικό Συνταξιοδοτικό Ταμείο) στο οποίο πηγαίνουν όλα τα έσοδα από το πετρέλαιο και σήμερα διαθέτει χαρτοφυλάκιο επενδύσεων περί τα 500 δισ. ευρώ. Το Ταμείο επενδύει αποκλειστικά στο εξωτερικό και υπάρχουν συγκεκριμένοι κανόνες για τα ποσά τα οποία παίρνει η κυβέρνηση της χώρας κάθε χρόνο. Η συντριπτική πλειοψηφία μένει στο Ταμείο για τις επόμενες γενεές καθώς κάποια στιγμή το πετρέλαιο θα τελειώσει…

Σε απλά μαθηματικά, κάθε Νορβηγός έχει σήμερα περί τα 100.000 ευρώ στην άκρη χάρη στο πετρέλαιο της Βόρειας Θάλασσας, την ίδια στιγμή που κάθε Ελληνας χρωστάει περί τα 30.000 ευρώ εξαιτίας του τεράστιου δημοσίου χρέους της χώρας. Σήμερα τα έσοδα από το πετρέλαιο αντιστοιχούν στο 25% του νορβηγικού ΑΕΠ, στο 30% των εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού και περίπου στο 50% των εξαγωγών.

Εικοσιπέντε χρόνια νωρίτερα, το 1976, είχε δημιουργηθεί στον Καναδά το «Alberta Heritage Savings Trust Fund» από τις τοπικές αρχές της Αλμπέρτα. Μέχρι το 1983, το 30% των εσόδων από το πετρέλαιο της περιοχής μεταβιβάζονταν στο ταμείο, ενώ την περίοδο 1983 – 1987 το ποσοστό περιορίστηκε στο 15%. Στη συνέχεια σταμάτησε η εισροή νέων πόρων στο fund η διαχείριση του οποίου δεν θεωρήθηκε και η καλύτερη. Οι πολιτικοί που είχαν τα ηνία του Ταμείου κατηγορήθηκαν πως επένδυσαν σε εταιρείες, με πολιτικά κίνητρα και όχι με βάση την απόδοση που θα είχαν οι συγκεκριμένες τοποθετήσεις. Αντίστοιχο ταμείο (Alaska Permanent Fund) δημιουργήθηκε το 1969 στην αμερικανική πολιτεία της Αλάσκα με τους 600.000 κατοίκους. Το Ταμείο διαθέτει σήμερα περιουσία περί τα 43 δισ. δολάρια και συγκεντρώνει το 50% των εσόδων από την εκμετάλλευση κοιτασμάτων πετρελαίου.

Και η Νιγηρία

Από το 1970 μέχρι το 2000, η Νιγηρία είχε έσοδα περί τα 350 δισ. δολάρια από τα κοιτάσματα πετρελαίου που εκμεταλλεύονται πολυεθνικοί όμιλοι. Την ίδια περίοδο το ετήσιο κατά κεφαλήν εισόδημα μειώθηκε από τα 1.173 δολάρια του 1970 σε 1.084 δολάρια, ποσό που κατατάσσει την αφρικανική χώρα στις φτωχότερες του κόσμου παρά τον τεράστιο πλούτο σε υδρογονάνθρακες. Το 1970, το 36% του πληθυσμού της Νιγηρίας ζούσε με ένα δολάρια ημερησίως ή και λιγότερα. Το 2000, το αντίστοιχο ποσοστό είχε εκτοξευθεί στο 70%.

Η Ελλάδα δε μπορεί να έχει την τύχη των ολιγαρχιών της Νιγηρίας, της Αγκόλας ή του Μεξικού. Αλλά κάποιοι φαντάζονται έναν «Ελληνα Καντάφι» να «τρίβει στη μούρη» των Γερμανών τα στοιχεία για τα τεράστια κοιτάσματα υδρογονανθράκων τα οποία υποτίθεται πως θα κάνουν πλούσιους όλους τους Ελληνες, όπως έγραφε πρόσφατο άρθρο του Μίκη Θεοδωράκη. Είναι νωπές οι μνήμες για την τύχη του Λίβυου δικτάτορα τον οποίο η κυβέρνηση Γ. Παπανδρέου παρουσίαζε ως υποψήφιο επενδυτή στην Ελλάδα, με τα πετροδολάρια που είχε στερήσει από τους πολίτες της χώρας. Οταν το 1957 πήγαν οι πρώτοι Αμερικανοί στη Λιβυή για γεωτρήσεις, η χώρα ήταν τόσο υπανάπτυκτη που έπρεπε να ταξιδεύσουν μέχρι τη Ρώμη για να τηλεφωνήσουν στην πατρίδα τους. Τα δεκάδες δισ. δολάρια του πετρελαίου ωφέλησαν μόνο την οικογένεια και τους εκλεκτούς του Καντάφι, όπως αποδείχθηκε από την πρόσφατη εξέγερση.

«Αντί να προτρέπουμε τους Ελληνες να «φυτέψουν πετρέλαιο», όπως προέτρεπε τους συμπατριώτες του ο διάσημος λογοτέχνης Αρτούρο Πιέτρι από τη Βενεζουέλα το 1936, πρέπει να επικεντρωθούμε στην αλλαγή του οικονομικού μοντέλου της χώρας» επισημαίνουν όσοι ζητούν χαμηλούς τόνους για τους υδρογονάνθρακες. Θυμίζουν τι είχε δηλώσει ένας άλλος πολιτικός από τη Βενεζουέλα, ο Χουαν Πάμπλο Πέρεζ Αλφόνσο ο οποίος ήταν ο πρωτεργάτης για την ίδρυση του OPEC, του παγκοσμίου καρτέλ των πετρελαιοπαραγωγών χωρών, μαζί με τον επι δεκαετίες υπουργό Πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας αλ-Ταρίκι. «Σε δέκα χρόνια από σήμερα, σε είκοσι χρόνια, θα το δείτε, το πετρέλαιο θα μας καταστρέψει» είχε δηλώσει ο Αλφόνσο.

«Στην εποχή που όλοι αναζητούν εναλλακτικούς τρόπους παραγωγής και απεξάρτηση από τους υδρογονάνθρακες ή τα μεταλλεύματα, είναι επικίνδυνο να ταυτίζεις την ανάπτυξή σου με τις πρώτες ύλες» τονίζουν. Ο ορυκτός πλούτος της χώρας, όπως και η ενίσχυση του αγροτικού τομέα, μπορούν να είναι ένα συμπλήρωμα του σχεδίου ανάπτυξης, λένε. Υπενθυμίζουν πως στο κλαμπ των πλουσίων του πλανήτη μπήκαν όσες χώρες κατάφεραν να καινοτομήσουν και να κυριαρχήσουν σε προϊόντα ή υπηρεσίες υψηλής προστιθέμενης αξίας.

Οι μεγαλύτεροι παραγωγοί πετρελαίου

Χώρα                          Βαρέλια/Ημέρα Μερίδιο        Ετος Στοιχείων

1 Ρωσία 10,540,000 12.01% 2011
2 Σαουδική Αραβία 10,270,000 10.06% 2011
3 ΗΠΑ 9,688,000 8.91% 2011
4 Ιράν 4,252,000 4.77% 2010
5 Κίνα 4,073,000 4.56% 2011
6 Καναδάς 3,483,000 3.90% 2010
7 Ιράκ 3,100,000 3.75% 2011
8 Μεξικό 2,983,000 3.56% 2010
9 Ην. Αραβ. Εμιράτα 2,813,000 3.32% 2009
10 Βραζιλία 2,572,000 3.05% 2009
11 Κουβέιτ 2,494,000 2.96% 2009
12 Βενεζουέλα 2,472,000 2.93% 2009
13 Νορβηγία 2,350,000 2.79% 2009
14 Νιγηρία 2,211,000 2.62% 2009
15 Λιβυή 2,210,000 2.60% 2009
16 Αλγερία 2,125,000 2.52% 2009
17 Ανγκόλα 1,948,000 2.31% 2009
18 Καζακστάν 1,540,000 1.83% 2009
19 Βρετανία 1,502,000 1.78% 2009
20 Ινδονησία 1,423,000 1.66% 2009

Πηγή: Wikipedia

Δημοσιεύθηκε σήμερα στην «κυριακάτικη Δημοκρατία»

Advertisements
This entry was posted in "Ανάπτυξη", Ενέργεια and tagged , . Bookmark the permalink.

One Response to Πετρέλαιο και ευημερία: Μια όχι και τόσο στενή σχέση

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s